Efsanevi Yaratıklar

Alberto Manguel - Fabulous Monsters

“Bizi -şimdi ve her zaman- bezdiren alçakça olayları anlamaya çalışırken Şeytan’ı anarız. Şeytan (deriz), kulaklarımıza korkunç şeyler fısıldıyor ve bizi çok kötü şeyler yapmaya teşvik ediyor. Hastalıklardan, savaştan, açlıktan; işkence, cinayet ve çocuk tacizinden Şeytan sorumludur (diye ısrar ederiz). Korkunç eylemlerimizin ve kana susamış düşlerimizin bulanık mazereti Şeytan’dır.” Ben felsefe sevmem ama bu kitabın felsefesine bayıldım. Alberto Manguel bize mitolojiden, edebiyattan, dinden, popüler kültürden hepimizin bildiği tanıdığı karakterleri değişik bir bakış açısıyla anlatıyor. Kiminin ‘kim’ olduğunu anlatırken kiminin yaratıcısını, kimininse dayandığı felsefeyi daha başka onlarca karakterle olan etkileşimleriyle birlikte gözler önüne seriyor. Kitabı okurken hem sevdiğiniz kahramana, hem sevdiğiniz yazara, hem sevdiğiniz korku filmine rastlayabilirsiniz. Benim en çok sevdiklerim; Dracula, Superman, Faust, Lilit, Uyuyan Güzel, Eyüp, Quasimodo, Şeytan, Frankenstein’ın Canavarı, Wendigo, Akıllı Elsie, Heidi’nin Dedesi, Karagöz ile Hacivat oldu ama diğer karakterleri okurken de inanılmaz zevk aldım. Her kitapseverin okuması gereken bir kitap bence, aynı zamanda insanlık tarihini ve hatta kendinizi de sorgulatıyor. 

“Okurlar için dünyanın aydınlığa kavuşması okudukları kitapların sayfalarında gerçekleşir.” Diyor Manguel, çok da güzel diyor.

Burcu Kumbay, 28.03.2020 

Hayvan Mezarlığı

“Sometimes dead is better” der Jude, karşısında çaresizlik içinde oturan Louis’e. Öyledir de, bazen ölüm daha iyidir, ölümden beter şeyler de vardır, sevdiğin insanın yanında olması ve ona asla kavuşamayacak olmak gibi. Hayvan Mezarlığı okuduğum ilk Stephen King kitabı, izlediğim ilk King uyarlamasıdır. En sevdiğim, en kıymetlimdir hem kitabı hem filmi; çöp olan yeni filmden bahsetmiyorum, 1989 yapımı olan gerçek filmi. Kitap korku türünde değerlendirilemez benim gözümde, Hayvan Mezarlığı gerçek sevginin hikayesini anlatır, sevgi uğruna insanın yapabileceklerini, katlanabileceklerini, vazgeçebileceklerini ve bunları tekrar tekrar yapabileceğini. Hayvan Mezarlığı’nın ruhu vardır, hikayeyi siz okumazsınız o kendini anlatır size, sayfalarında kaybolursunuz özellikle kaybettikleriniz varsa hikayeye karışır, gecenin kör karanlığında yıldızların ışığında micmac mezarlığında yürürsünüz düşünerek; acaba ben olsam yapabilir miydim? Ve bu sorunun cevabı hep aynıdır; evet! Hep hayatımızı değiştiren kitaplar diyoruz ya, kitabı da filmi de hayatımı değiştirmiştir Hayvan Mezarlığı’nın, bende yeri çok başkadır. King evreninde de yeri başkadır, Kara Kule ile bağlantısı vardır ve Uykusuzluk’la -ki o da en sevdiğim ikinci King kitabıdır -. Bana ‘King okumaya hangi kitaptan başlayalım?’ diye soranlara verdiğim cevap Hayvan Mezarlığı olur, King izlemeye de onunla başlayın, kitabı sevmezseniz eğer kütüphanenize kaldırın ve bir daha elinize King kitabı almayın. “o toprak taşlıdır Louis, ellerinle kazarken tırnakların kanlar içinde kalır, ama insanın kalbi daha taşlıdır."

Burcu Kumbay, 27.10.2019

Sarı Duvar Kağıdı

Yine hakkında yazması çok zor bir kitap. Kısacık bir hikaye aslında ama o kadar etkiledi ki beni okurken çığlık atmak istedim. Hikayeyi yaşayanın ağzından dinlememiz, deliliğin o sapsarı uçurumuna yavaş yavaş kaydığını hissederek okumamız bana gerçek dehşeti yaşattı. İnsan zihninin ne kadar kırılgan olduğunu ve insanın asıl sevdikleri tarafından yok edilebileceğini bir kez daha gördüm. Bizi eşsiz yapan duygularımız, bize her şeye dayanma gücü veren duygular, aynı zamanda bizi felakete götüren. Yılların yaşanmışlığı, biriktirilen anılar, yürekteki sevgi, aile, dostlar; her şey bir anda bir duvar kağıdının desenlerinde yok olabilir, işte bu kadar kırılgan aslında ruhumuz, karanlığa karışmaya meyilli. Kitabın okuduğum versiyonunda şahane çizimler var, o kadar şahane ki olayların etkisini on kat artırıyor belki bu yüzden bu kadar etkilendim hikayeden. En sevdiğim renk sarıdır benim ama kahramanımızın dediği gibi “Böyle bir sarı yok! Şimdiye dek gördüğüm tüm sarı şeyleri düşünüyorum ama düğün çiçeği gibi güzellerden ziyade eprimiş, kokuşmuş sarılıktaki çirkin olanları.” Çeviri de çok iyi bu arada değinmeden geçemeyeceğim, şahane ve dehşet bir kitap olmuş emeği geçenlerin emeğine sağlık

Burcu Kumbay, 27.10.2019

Ben, Kirke

Ben, Kirke (Circe)

Madeline Miller

Sayfa Sayısı: 404, Basım Yılı: 2019, İthaki Yayınevi

“Evin kendisi kesinlikle ceza değildi. Her tarafta hazineler parlıyordu. Oymalı sandıklar, yumuşak halılar, altın kaplamalar, yataklar, tabureler, süslü sacayakları ve fildişi heykeller. Denizlikler beyaz mermer, kepenkler dişbudak ağacıydı. Mutfakta başparmağımı bıçaklarda gezdirdim, bronz ve demirin yanı sıra sedef ve obsidiyen bıçaklar da vardı. Kuvarz kristalinden ve dövme gümüşten kaseler buldum. Odalar ıssızdı ama ortada zerre toz yoktu, mermer eşikten tozların geçemediğini sonradan anlayacaktım. Üstünde ne kadar gezinirsem gezineyim yerler daima tertemiz, masalar ışıl ışıldı. Küller şömineden kayboluyor, tabaklar kendi kendilerini yıkıyor, şömine odunları gece kendiliğinden tazeleniyordu. Kilerde yağ ve şarap kavanozları, peynir ve arpa kaseleri vardı, her zaman taze, her zaman ağzına dek doluydular.”

İşte böyle bir eve sürgüne gönderiliyor Kirke, Aiaie Adası’na, güneş tanrısı olan babası Helios tarafından. Tek suçu doğduğundan itibaren bir şeylere, bir aileye ait olmaya çabalaması fakat maalesef ölümsüz bir tanrıça olmasına rağmen aradığını bulabilmek için onca trajediyi, felaketi, acıyı sırtlamak zorunda kalıyor. Kitabın konusuna daha fazla giremem sadece şunu söyleyebilirim ki; Yunan mitolojisini biliyorsanız inanılmaz zevkle okuyacağınız bir hikaye. Yazar karakterleri çok güzel seçmiş ve birbirleri ile etkileşimlerini çok güzel kurgulamış. Hikayenin anlatım dili hem şiirsel hem destansı olunca ortaya başarılı bir mitolojik dram çıkmış. Yunan mitolojisine hakim olmayanlar için de kitabın arkasına bir mitoloji sözlüğü eklenmiş, kapaktaki Aiaie haritasıyla ve kapağın muhteşemliğiyle şahane bir kitap çıkmış ortaya. Benim Yunan Mitolojisi’nde en sevdiğim karakterler Artemis ve Perseus’tur, keşke hikayeye dahil olsalardı ama kim bilir belki başka bir Madeline Miller kitabında karşıma çıkarlar.

Kitabı okuduktan sonra her şeyin daha bir yerli yerine oturması ve zihnimde görselleşmesi için başucu kitabım ‘Mitoloji’ (Essential Visual History of World Mythology, 2009)’yi gözden geçirdim; Clash Of The Titans (2010) ve Wrath Of The Titans (2012)’ı izledim ve şu an ‘Mitoloji 101’ (Mythology 101, Kathleen Sears, 2014)’i okuyorum. Üstüne bir de Homeros’un Odysseia’sını okursam tam olacak. Ben, Kirke’yi sevdiyseniz bahsettiğim kitapları okumanızı şiddetle tavsiye ederim, Mitoloji’yi bulmanız çok zor ama Mitoloji 101’i kesinlikle kütüphanenize ekleyin.

Peki kitabı sevdim mi? Tabii ki evet fakat çok üzdü beni özellikle finali gözlerimi doldurdu.

“Dünya çirkin bir yer, biz de dünyada yaşamak zorundayız.”

Burcu Kumbay, 21.09.2019